Ընթացիկ համար

Քեզ համար   

Մանուկներին

Արխիվ

Քարոզները

Բացիկներ

ԿԵՆԱՐԱՐ ԽՈՍՔԻ ՔԱՐՈԶԻՉՆԵՐԸ
ՏՈՆ ՍՈՒՐԲ ԱՎԵՏԱՐԱՆԻՉՆԵՐԻ

«Թանձր մարմնի մեջ թեփով հոգիներ, Նյութով հորինված անբիծ անձինք,
Հոգեւոր իմաստությամբ ավագաթեւ ճախրողներ, Երկնային հրաշքների
երկնածին պատմիչներ, Անմահի փառաց հողազանգ քարոզիչներ»:
Ս. ԳՐԻԳՈՐ ՆԱՐԵԿԱՑԻ
ԱՂՈԹՔ 2

եր Տիրոջ՝ Հիսուս Քրիստոսի առաքյալների դերը, քրիստոնեական հավատքի տարածման եւ Քրիստոնեական Եկեղեցու հաստատման գործում, ունեցել է որոշադրիչ ու վճռական նշանակություն: Նրանք իրենց քարոզության խոսքին՝ որպես կնիք ճշմարտության, նվիրաբերեցին սեփական արյունը՝ մարտիրոսության երկնային պսակով զարդարելով երկրավոր կյանքը: Մարդեղացյալ Աստված Իր երկրային կյանքի վավերական ու ստույգ պատմությունն ունի, որն ամփոփված է չորս հակիրճ կանոնական վավերագրերում՝ Ավետարաններում, որոնց հեղինակներն են Մատթեոս, Մարկոս, Ղուկաս եւ Հովհաննես Ավետարանիչները: Ովքե՞ր էին, Աստվածորդու դիմագիծն իրենց յուրօրինակ վրձնով, սեփական ընկալման, հայեցողության ու համոզմունքի համաձայն պատկերած, այս չորս Ավետարանիչները:

ՄԱՏԹԵՈՍ ԱՎԵՏԱՐԱՆԻՉ

Մատթեոսը Գալիլեայի Կափառնաում քաղաքում ապրող մի մաքսավոր էր՝ Ղեւի անունով, որին նաեւ Մատթեոս էին կոչում: Մատթեոսի Ավետարանը հատկանշվում է նրանով, որ այն հստակորեն կապում է Հին ու Նոր Կտակարանները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են Հին Կտակարանի մարգարեություններն իրագործվում Քրիստոսի անձով ու գործերով: Հեղինակը բազմիցս օգտագործում է հինկտակարանյան մեջբերումներ՝ հաստատելու, որ Հիսուս է սպասված Մեսիան:

Այս ամենը խորը գիտակցելով եւ լինելով Սուրբ Գրքի՝ բնագրային մակարդակով, քաջատեղյակ անձ՝ իր Ավետարանը նա ուղղել է մեծավ մասամբ հրեա ժողովրդին՝ քրիստոնյա դարձնելու եւ փրկություն քարոզելու նպատակադրումով: Նրա Ավետարանը հանդիսանում է Հին ու Նոր Կտակարաններն իրար կապող կամուրջ: Մատթեոս Ավետարանչի մահվան մասին ստույգ տեղեկություններ չկան. ոմանք ասում են՝ նահատակվել է Եթովպիայում, ոմանք էլ՝ Պարթեւստանում:

ՄԱՐԿՈՍ ԱՎԵՏԱՐԱՆԻՉ

Մարկոսը բարեպաշտ ու աստվածավախ մի կնոջ՝ Մարիամի որդին էր: Ավետարանիչը, որ նաեւ Հովհաննես անունով էր հայտնի, եղել է Պետրոս Առաքյալի աշակերտն ու թարգմանիչը: Ըստ ավանդության՝ Մարկոսը Տիրոջ կողմից բժշկված կույրերից մեկն էր, եւ Վերնատունն էլ, ուր սովորաբար հավաքվում էին Հիսուս եւ աշակերտները, Մարկոսի հայրական տունն էր: Նա աշակերտել է Պետրոս եւ Պողոս Առաքյալներին, Պողոսի հետ քարոզել Անտիոքում, Կիպրոսում, Ալեքսանդրիայում: Նա համարվում է Ալեքսանդրիայի Աթոռի առաջին եպիսկոպոսը: Պետրոս Առաքյալի հորդորով՝ հենց Ալեքսանդրիայում էլ գրել է իր Ավետարանը:

Մարկոսի Ավետարանը ցույց է տալիս, որ Քրիստոսի զորությունը չի նվազում Նրա մարդեղությամբ, այլ, հակառակը, Նրա մարդկայնության միջոցով է դրսեւորվում աստվածությունը: Հենց այդ պատճառով հռոմեական հազարապետը խաչի տակ վկայում է. «Այս մարդն իսկապես Աստծո Որդին էր» (Մարկ. ԺԵ 39):

ՂՈՒԿԱՍ ԱՎԵՏԱՐԱՆԻՉ

Ղուկասը հույն էր: Հայտնի էր որպես բժիշկ եւ Պողոսի ուղեկից: Իր Ավետարանում առանձնակի նշանակություն է տալիս Հիսուսի մարդասիրությանը եւ սոցիալական արդարությանը. «Տիրոջ Հոգին Ինձ վրա է, որովհետեւ Ինձ օծեց եւ ուղարկեց աղքատներին բարի լուրն ավետելու...» (Ղուկ. Դ 18-19): Նրա Ավետարանում աստվածային մեծությունը դրսեւորվում է խոնարհությամբ, իսկ փրկությունը՝ սիրո եւ թողության միջոցով: Ավետարանչի յուրահատկություններից է հյուսել մի պատմություն, ուր երկնքի փառքը համադրվում է մարդկային ցավի հետ՝ ցույց տալով, որ Աստված ոչ թե հեռացել է մարդուց, այլ իջել է մարդանալու, որ մարդը դառնա աստվածանման: Նրա գրչին է պատկանում նաեւ «Գործք առաքելոց»-ը:

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԱՎԵՏԱՐԱՆԻՉ

Շատ հետաքրքիր տեղեկություններ կան Հովհաննես Ավետարանչի վերաբերյալ: Գիտենք, որ նա Քրիստոսի ամենասիրելի աշակերտն էր: Հովհաննեսը Քրիստոսի հետ նաեւ բարեկամական կապ ուներ: Նրա մայրը՝ Սալոմեն, Հովսեփ Աստվածահոր դուստրն էր առաջին ամուսնությունից, հետեւաբար՝ նաեւ Քրիստոսի քույրը: Այսինքն՝ Հովհաննես եւ Հակոբոս Առաքյալները Քրիստոսի քրոջ որդիներն էին: Հովհաննեսի նկարագրած Քրիստոս նախեւառաջ աստվածային հայտնություն է: Նա ոչ թե պարզապես մարգարե կամ բարոյախոս է, այլ Ինքն է արդարության, ճշմարտության եւ կյանքի աղբյուրը: Հովհաննեսի Ավետարանում Հիսուս բազմիցս օգտագործում է «Ես եմ» արտահայտությունը՝ նույնացնելով Իրեն Աստծո անվանը, որ հայտնվել էր Մովսեսին՝ ասելով. «Ես եմ, որ Է» (Ելք. Գ 14): Այդօրինակ հատվածներից են՝ «Ես եմ կյանքի հացը» (Հովհ. Զ 35), «Ես եմ բարի հովիվը» (Հովհ. Ժ 11), «Ես եմ հարությունը եւ կյանքը» (Հովհ. ԺԱ 25): Հովհաննեսի Ավետարանը բացում է Հիսուսի աստվածային ինքնության խորագույն խորհուրդը՝ ցույց տալով, որ Քրիստոս նույն Աստված է, որ սկզբից էր, եւ որ մարմնավորվեց, որպեսզի մարդուն հաղորդակից դարձնի հավիտենական կյանքին:

Այսպիսով՝ Մատթեոսի Քրիստոսը Մեսիա եւ Թագավոր է, Մարկոսի Քրիստոսը՝ Մարդ եւ Ծառա, Ղուկասի Քրիստոսը՝ Բժիշկ եւ Կարեկից Փրկիչ, Հովհաննեսի Քրիստոսը՝ Աստվածային Բան եւ Հավիտենական Լույս:

Ի ԴԵՊ

Սուրբ Ավետարանիչների հիշատակն այս տարի Հայոց Եկեղեցին ոգեկոչեց հոկտեմբերի 17-ին: Սուրբ Յոթվերք մայր եկեղեցում՝ Սուրբ Ավետարանիչների տոնի ուրախ առիթով, Սուրբ եւ անմահ Պատարագ մատուցեց Տ. Հակոբ քհն. Գրիգորյանը: Հընթացս սրբազան արարողակարգի՝ «Հայր մեր»-ից առաջ, օրվան համահունչ քարոզ խոսեց պատարագիչ Տեր Հայրը:

ԱԼՎԱՐԴ ԿԱՂԶՎԱՆՑՅԱՆ

>>>